तिने आणखी एक घोट घेऊन पेय संपवले आणि आणखी एक ओतली, तेव्हा तिच्या आत काहीतरी घुसले. ती आपला मोबाईल घेऊन बेडवर बसून तिच्या ओळखीच्या पुरुषांचे नंबर स्क्रोल करत होती. तिच्याकडे नेहमी तहानलेल्या नजरेने पाहणाऱ्या सुमन भादुरी या तिच्या तात्काळ बॉसला तिने फोन करावा का? किंवा यासीन हुसेन, नवीन तरुण रिपोर्टर ज्याच्याशी तिने मैत्री केली होती, तो नेहमी तिच्या शरीराकडे चोरून नजर टाकत होता, तिच्या भौतिक संपत्तीने मंत्रमुग्ध झाला होता, परंतु काहीही बोलण्यास लाजाळू होता. किंवा शंकर, तिचा कॉलेज मित्र ज्याच्यासोबत ती बास्केटबॉल खेळायची; तो तिच्याशी फेसबूकवर संपर्क ठेवत होता, वारंवार दुहेरी अर्थाचे संदेश पाठवत होता. तिला खरोखरच हताश वाटत होते, तिच्या शरीरात आग लागली होती आणि तिला कोणाची तरी गरज होती. पण ते बरोबर होते का? तिने तिच्या इच्छेला बळी पडून पुन्हा एखाद्या पुरुषाशी संबंध जोडावा का? तिच्या बोटाने संख्यांची यादी खाली स्क्रोल केल्याने तिच्या हृदयात गोंधळ आणि तळमळ पसरली. प्रीताने फोन ठेवला आणि फोन बेडवर फेकून दिला आणि स्वतःला बेडवर झोकून दिल. तिच्या शरीराला आग लागली होती, तिला अस्वस्थ वाटत होते. तिचे हात तिच्या शरीरावर, तिच्या चेहऱ्यावर, तिच्या मानेवर फिरले आणि नंतर तिचे स्तन पिळले. प्रीथा आता ते घेऊ शकली नाही आणि जोरात ओरडली. तिचे मोठे दुधाने भरलेले स्तन फुटतील असे वाटत होते. ‘अरे देवा… तू माझ्याशी असं का करतोस? मी आता माझ्या शरीरावर का नियंत्रण ठेवू शकत नाही?’ ती ओरडली. तिने साडी वर केली, मांड्या घासल्या, तिच्या दुर्गंधीने बंद वातानुकूलित खोली लगेच भरून गेली. ‘अह… मी खूप घृणास्पद आहे…’ प्रीथा ओरडली, पण आता तिचा ताबा सुटला होता, तिची बोटे तिच्या मांड्यांवर गेली होती आणि ती तिच्या पँटीसला हात लावणार इतक्यात तिला किंचाळण्याचा आवाज आला. प्रीथा चकित झाली, तिने उठून खालून गोंधळाचा आवाज ऐकला. आणखी आरडाओरडा झाला.
प्रीथा पटकन बाल्कनीत गेली आणि खाली वाकून काय चालले आहे ते पाहण्याचा प्रयत्न केला आणि तिने जे पाहिले ते पाहून ती थक्क झाली. गेटसमोरच चौकीदार रस्त्यावरच्या लहान मुलाला छडीने बेदम मारहाण करत होता. मुलगा ओरडत होता आणि दयेची याचना करत होता, पण बदमाश पहारेकरी अथक होता. ‘अरे, तू काय करतोस? तू मुलाला का मारत आहेस?’ प्रीथा बाल्कनीतून ओरडली, पण चौकीदाराने तिच्याकडे लक्ष दिले नाही; त्याने मुलाला बेदम मारहाण केली. कदाचित तो तिला दुरून ऐकू शकत नव्हता. प्रीतामध्ये अचानक काहीतरी घडले आणि ती घाईघाईने तिच्या अपार्टमेंटच्या बाहेर गेली, तिने लिफ्टचे बटण दाबले आणि रागाने आणि चिंतेने जोरजोरात धडधडत होती, ‘….तो बास्टर्ड मुलाला मारेल.’ पार्किंगमध्ये लिफ्टचे दरवाजे उघडताच ती धावत बाहेर आली. ते मुल आता ओल्या जमिनीवर रडत होते आणि पहारेकरी त्याला त्याच्या उघड्या पायांवर बेदम मारत होता. प्रीथा किंचाळली ‘थांबा, थांब जरा मी सांगते… काय चाललय?’ पहारेकरी थांबला आणि वळला, मुलगा त्याच्या आवाक्याबाहेर रेंगाळला आणि वेदना आणि धक्क्याने थरथर कापत एका कोपऱ्यात अडकला. ‘हा छोटा बास्टर्ड मॅडम चोरण्यासाठी आमच्या आवारात घुसला’, चौकीदार कर्कशपणे म्हणाला. ‘काल कोणीतरी मिस्टर सेनच्या गाडीचा टेल लाईट चोरला. मारहाण केल्याशिवाय तुम्ही या लहानग्यांना धडा शिकवू शकत नाही’, तो अश्‍लील शब्दात म्हणाला. ‘नाही मॅडम माझ्यावर विश्वास ठेवा…’ हादरलेला मुलगा घाबरून कोपऱ्यातून ओरडला. ‘मी पावसापासून वाचण्यासाठी पार्किंगच्या सावलीत उभा होतो आणि अचानक हा माणूस माझ्यावर धावून आला आणि मारहाण करू लागला; मी काही केले नाही, प्लीज माझ्यावर विश्वास ठेवा…’ ‘गप्प बस शेम्बड्या’, वॉचमनने पाठीमागे थोपटले आणि त्याच्यावर थुंकले ‘चोर… ते…’ चौकीदार आपले वाक्य पूर्ण करू शकला नाही. अचानक एक जोरदार थप्पड त्याच्या चेहऱ्यावर लागली…. प्रिताने त्याला एवढी जोरात थप्पड मारली होती की तो पाय गमावून जमिनीवर पडला, तिच्या थप्पडच्या तीव्र ताकदीमुळे तो थक्क झाला. चौकीदार बिहारचा एक लहान, खरचटणारा माणूस होता – प्रीताच्या ताकदवान हाताच्या एका थप्पडने त्याला तारे दाखवले होते. प्रीथा रागाने थरथरत होती कारण वॉचमनने त्याच्या डोळ्यात भीतीने तिच्याकडे पाहिले; तिच्या वरच्या मोठ्या सुंदर उंचीने, ती देवी दुर्गासारखी दिसत होती, असुर राक्षसाचा वध करण्यास तयार होती. तिचे विशाल कोहल-रेषा असलेले डोळे आगीचा वर्षाव करत होते; तिचे सुंदर तोंड रागाच्या सरळ रेषेत होते. ‘मॅडम, माझ्यावर विश्वास ठेवा…’ चौकीदार नम्रपणे बडबडला; प्रीताने मध्येच त्याला थांबवला, ‘चुप राहा… नाहीतर मी तुला माझ्या चप्पलने ठोकून देईन’, तिने गर्जना केली.
दुसरीकडे, मुल सुद्धा संतापजनक स्थितीकडे पाहून थरथरत होते. प्रिताने त्याच्याकडे धाव घेतली आणि त्याला हाताने वर ओढून लिफ्टकडे ओढले. मुलगा सतत विनवणी करत होता, ‘कृपया मला जाऊ द्या मॅडम, मी वचन देतो मी काहीही केले नाही; मी माझ्या आईच्या आत्म्याची शपथ घेतो.’ प्रीथाने लक्ष दिले नाही आणि मुलाला जवळजवळ लिफ्टच्या आत फेकून दिले आणि नंतर स्वतः आत शिरली. मुलगा एका कोपऱ्यात अडकला होता, पूर्ण भिजलेला होता.प्रीथा तिच्या अचानक उद्रेकाने जोरदार श्वास घेत होती, तिचे मन आंधळ्या क्रोधाने ढगले होते. ती पण भिजत होती. शेवटी, तिने घाबरलेल्या नजरेने तिच्याकडे पाहत असलेल्या मुलाकडे पाहिले. कपाळावर पडलेले केस तिने काढले तिने त्याला हळूवारपणे सांगितले ‘काळजी करू नकोस; मी तुला दुखावणार नाही.’ मुलगा तिचा आक्रोश आणि तिची भीतीदायक उंची आणि आकार यामुळे जास्त खात्रीशीर दिसत नव्हता. लिफ्ट पाचव्या मजल्यावर पोहोचताच प्रीथा त्या मुलाला तिच्या मागे ओढत बाहेर पडली. जेव्हा ती तिच्या अपार्टमेंटचे दार उघडत होती, तेव्हा तिला तिच्या डोळ्यांच्या कोपऱ्यातून दिसले की शेजारच्या अपार्टमेंटमधून काही जिज्ञासू डोके बाहेर आले आहेत आणि तिच्या लक्षात आले. तिने त्यांच्याकडे दुर्लक्ष केले, आत जाऊन त्या मुलाला आत बोलावले. मुलगा भित्रा पावलांनी तिच्या अपार्टमेंटमध्ये प्रवेश केला. तिने दार बंद केल्यावर, प्रीथाने इतर अपार्टमेंटमध्ये डोकावणाऱ्या लोकांकडे एक टक लावून पाहिलं; डोके गायब झाले. अपार्टमेंटमध्ये प्रवेश करताच, प्रीथा मोठ्या सोफ्यावर जोरदारपणे घसरली; तिचं डोकं फिरत होतं, कानांना आग लागल्यासारखं वाटत होतं, तिची छाती धडधडत होती. तिने वेळेचा मागोवा गमावला होता. थोड्या वेळाने ती शांत झाली आणि पुन्हा शुद्धीवर आली आणि एक ताजी सिगारेट पेटवली, तेव्हा तिला दिसले की तो मुलगा अजूनही दाराच्या कडेला जमिनीवर छातीवर हात जोडून तिच्याकडे घाबरलेली नजर चोरून बघत आहे. प्रीथा बराच वेळ त्या मुलाकडे पाहत राहिली आणि मग शांत स्वरात म्हणाली, ‘तू तिथे का बसला आहेस? ये, इथे बस.’, तिच्या सोफ्याजवळच्या सिंगल सोफ्याकडे बोट दाखवत. मुलगा उठला, भेदरलेल्या पावलांनी सोफ्यावर गेला आणि संकोचपणे खाली बसला. प्रीताने बराच वेळ त्या मुलाचे निरीक्षण केले. तो मुलगा किशोरवयीन, लहान, नाजूक, स्पष्टपणे पोषणाच्या कमतरतेने त्रस्त आणि त्याचे केस विस्कळीत असल्याचे दिसून आले. त्याने जुना फाटलेला टी-शर्ट आणि अगदी जुनी घाणेरडी चड्डी घातली होती. बॉक्सर शॉर्ट्स कचर्‍याच्या डब्यातून गोळा केली गेली असावी, कोणीतरी नाकारली असावी आणि त्या समोर कोणतेही बटण किंवा झिप नव्हती. फिकट झालेल्या टी-शर्टच्या पुढच्या भागावर कोणीही चे ग्वेरा यांच्या चेहऱ्याची अस्पष्ट रूपरेषा काढू शकते. त्याचे पाय नग्न होते. भारतीय महानगरातील कोणत्याही व्यस्त चौकात एक सामान्य रस्त्यावरचा मुलगा भेटतो. परंतु, जर कोणी त्याचे काळजीपूर्वक निरीक्षण केले तर तो फरक ओळखू शकतो. रस्त्यावरच्या मुलामध्ये इतका सुंदर, मार्मिक चेहरा मिळणे दुर्मिळ आहे. मुलगा कधीतरी खूप गोरा असला पाहिजे; पण, आता चेहरा पितळेसारखा दिसत होता, कडक उन्हाने भाजला होता. सूर्यप्रकाशित दाट तपकिरी केसांनी त्याचे डोके झाकले होते. तथापि, त्याच्या लांब बारीक भुवया आणि दोन मोठ्या डोळयासारखे डोळे सर्वात जास्त आकर्षित झाले. प्रीथाला त्यांच्यात असलेल्या वेदना आणि निराशेने खूप ग्रासले होते – एका निर्दयी शिकारीकडून मारल्या जाणार्‍या असहाय डोव्हाचे व्यथित डोळे. त्या डोळ्यांच्या खाली एक लहान नाक आणि पातळ वक्र ओठांची जोडी होती. मुलाचा चेहरा टोकदार होता, त्याची त्वचा गुळगुळीत आणि केसहीन होती. प्रीथा त्या मुलाच्या उदास डोळ्यांकडे पाहत राहिल्याने तिच्या हृदयातील आग हळूहळू कमी होत गेली आणि तिच्यात करुणेची लाट निर्माण झाली. मुलाच्या कपाळावर जखम होती; त्याच्या संपूर्ण शरीरावर निळ्या रंगाचे वेल पसरले होते. एवढ्या कमकुवत दिसणार्‍या मुलाला कोणी एवढ्या निर्दयीपणे मारहाण करू शकते हे पाहून ती थक्क झाली. आजकाल जग इतके निर्दयीपणे क्रूर आहे का? खरंच, तिने स्वतः तिच्या आयुष्यात क्रूरता अनुभवली आहे; तरीही, या मुलाकडे पाहून तिला अचानक सहानुभूती वाटली.
‘तुझं नाव काय आहे?’ ती हळूवारपणे बोलली.
‘स…सलीम’ मुलाने संकोचातून हलकेच उच्चारले
‘तुम्ही कुठे राहता?’
मुलाने उत्तर दिले, ‘माझ्याकडे राहायला जागा नाही. मी लेक गार्डन परिसरात चहाच्या स्टॉलवर काम करतो…. ते मला तिथे झोपू देतात…’
‘तुझे पालक?’
‘ते..त्या आता नाहीत मॅडम’
‘तू मुळात कुठून आलास? तुझे कोणी नातेवाईक नाहीत का?’
‘आम्ही नंदीग्राम नावाच्या गावातील होतो. मी खूप लहान असताना माझे आई-वडील दोघेही हिंसाचारात मरण पावले. आम्ही देखील मेले असतो. खुर्शीद काकांनी मला आणि माझ्या बहिणीला कोलकात्याला जाणाऱ्या ट्रेनमध्ये बसवले. आम्ही येथे उतरलो.’ प्रीताला आतल्या आत धक्का बसला. तिला या क्षेत्राला वेढलेल्या भयंकर राजकीय हिंसाचाराची जाणीव होती.
इतक्या मुलांचं सगळं काही हरवलं असावं, ती स्वतःशीच म्हणाली, मग तिला वाटलं नंदीग्राममधली घटना १२ वर्षांपूर्वी घडली होती. तेव्हा मुलगा किती वर्षांचा असेल? 5 किंवा 6 पेक्षा कमी असू शकत नाही मग तो इतका तरुण का दिसतो? त्याचे शरीर जवळजवळ केसहीन, हाडे नाजूक आणि नाजूक होते. कदाचित कुपोषण आणि प्रतिकूल परिस्थितीमुळे यौवनाने अजून त्याच्या शरीराचा ताबा घेतला नव्हता. त्याचा आवाज कमी आणि गुळगुळीत होता, पण तो थोडा कर्कशही होता. याचा अर्थ तो मुलगा नव्हता. ‘शहरात आल्यानंतर राजूभाईंनी आमची काळजी घेतली.’ सलीम म्हणाला. ‘तो आम्हाला शहराच्या उत्तरेकडील भागात असलेल्या झोपडपट्टीत घेऊन गेला. मी आणि माझ्या मोठ्या बहिणीने काही काळ त्याच्यासाठी काम केले. सायन्स सिटी परिसरातील हायवे ट्रॅफिक सिग्नलजवळ आम्ही भीक मागायचो. एक दोन वर्षे गेली. मग, एके दिवशी मी काही गुंडांनी माझ्या बहिणीला कॅबमधून पळवून नेलेले पाहिले. राजू भाई त्या रात्री खूप आनंदी दिसले – मला बिर्याणी ऑफर केली. मी जरी खाऊ शकलो नाही – मला उलटी आल्यासारखे वाटले. ‘मग?’ प्रीताने थरथरत्या आवाजात विचारले.
‘असं वाटतं की राजू भाईंनी मला नापसंत केलं नाही.. त्यांनी मला अनेकदा मारलं नाही. पण, काही रात्री, तो दारूच्या नशेत होता, त्याने मला जबरदस्तीने त्याच्या मांडीवर बसवले आणि जबरदस्तीने माझे चुंबन घेतले. ते घृणास्पद होते, त्याचा श्वास खराब होता.’ सलीमच्या आठवणीने थरथर कापला.’ मग, एके दिवशी, राजू भाई मला कालीघाटावर काली मंदिरात प्रार्थना करायला घेऊन गेले. परत येताना रस्त्यावर मुली रांगेत उभ्या होत्या. मला खात्री नव्हती, पण क्षणार्धात मला माझी बहीण त्यांच्यामध्ये उभी असल्याचे दिसले. मी तिच्याकडे धावणार होतो, पण राजू भाईंनी माझा हात धरला आणि मला दूर खेचले. मी मुलीला हाक मारली, पण ती पटकन मागे फिरली आणि निघून गेली. प्रिताला ती ऐकताच मळमळल्यासारखे वाटले.
‘त्या दिवशी राजूभाईंनी मला काळा निळा होईपर्यंत मारहाण करून एका खोलीत बंद केले. मग, जेव्हा रात्र झाली तेव्हा तो दारूच्या नशेत परतला आणि….’ प्रीथाला पुढे ऐकायचे नव्हते. तिने मुलाच्या हाताला स्पर्श करून व्यत्यय आणला.
‘ठीक आहे, तुला आता सांगण्याची गरज नाही.’ प्रीथा म्हणाली. ‘त्यानंतर तू तुझ्या बहिणीला पाहिलंस का?’ तिने काळजीने विचारले.